برج قابوس ، بلندترین برج آجری جهان و یکی از بینظیرترین یادمانهای برجسته معماری ایران در دوره اسلامی است که درشمال شهر گنبد قابوس و در سه کیلومتری بازمانده شهر قدیم جرجان مرکز حکومت آل زیار قرار دارد.
به نقل از مهر، بلندترین برج آجری جهان در طول سال از جمله نوروز رکوردار جذب گردشگر بوده و شمار زیادی از علاقمندان به میراث تاریخی و فرهنگی استان را به خود جذب کرده است.
این برج بر روی تپهای به بلندی ۱۵متر قرار گرفته وبه سال۳۹۷ هـ.ق بهعنوان یادمان شمسالمعالی قابوس بن و شمگیر ساخته شده است ارتفاع این برج ۵۵ متر و با احتساب بلندی تپه در مجموع ۷۰ متر از سطح زمین است.
میل گنبد بیش از هزار سال، سرفرازانه سر به آسمان کشیده و تمدن کهن مردم این دیار را رخ جهانیان می کشد، این بنا از چهار بخش تشکیل شده است که شامل پی و صفه بنا، سردابه، بدنه و گنبد مخروطی می شود و ارتفاع بنا ۷۰ متر ، بدنه بنا ۳۷ متر و دارای ۱۰ ترک است.
این بنای باشکوه به دستور قابوس بن وشمگیر، مشهورترین پادشاه آل زیار که به گفته “یاقوت حموی” هم جنگجویی بی همتا و هم ادیبی فاضل بود، ساخته شد و لازم است در حال حاضر پس از گذشت قرنها، این بنا با همکاری مردم و همت مسئولان به آیندگان منتقل شود.
برج قابوس در راه جهانی شدن
پرونده این برج برای ثبت جهانی به یونسکو از روز هفتم بهمن ماه سال گذشته ارسال شد و آثاری که برای ثبت در یونسکو ارسال می شوند باید دارای ویژگیهایی بوده و فاخرترین آثاری به حساب آیند که بتوانند هویت ایرانی را اثبات کنند.
ویژگیهای معماری و فنی از جمله موارد و ملزومات برای ثبت یک اثر تاریخی در فهرست جهانی است و برج قابوس این شرایط را داراست.
پرونده برج قابوس در رقابت شدید با سایر پرونده هایی بوده است که از سراسر کشور برای ثبت در یونسکو انتخاب شدند برج قابوس توانست از سد رقبایی که برای ثبت در فهرست میراث جهانی پیشنهاد شده اند، عبور کند و در یک رقابت سخت در شورای عالی ثبت به ریاست رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور رای به برج قابوس داده شد.
یکپارچگی بصری، شاهکارهای فنی، اصالت طرح، مصالح بکارگرفته شده و جایگاه اثر و فنون ساخت پرونده انتخاب شد و هفتم بهمن ماه برای ثبت به یونسکو فرستاده شد.
سال ۲۰۱۲ برای ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی تعیین شده است و در طول سال هر کشور می تواند دو اثر را برای ثبت در فهرست میراث جهانی به یونسکو ارسال کند و در سال گذشته از ۴۰ پرونده ارسال شده به یونسکو که در برزیل بررسی شد تنها۱۶ اثر در فهرست میراث جهانی ثبت شد که دو اثر مربوط به ایران اسلامی بوده است.
برج قابوس پس از ثبت به عنوان پایتخت فرهنگی جهان معرفی می شود و اعتبار ویژه ای از منابع دولتی بصورت مستقل برای آن تخصیص می یابد، برج قابوس پس از ثبت جهانی، دیگر مربوط به گنبد و گلستان و ایران نیست و به عنوان مقصد گردشگران فرهنگی از سراسر جهان تبدیل خواهد شد.
برج قابوس بن وشمگیر یا میل گنبد بلندترین برج اجری دنیا و یکی از آثار ارزشمند معماری در دوره اسلامی است، این بنای تاریخی سده چهارم هجری قمری که هم اکنون در مرکز شهر گنبدکاووس و بر فراز تپه ای بزرگ قرار دارد به دستور شمس المعالی قابوس بن وشمگیر از پادشاهان آل زیار در سال ۳۹۷ هجری (۱۰۰۷- ۱۰۰۶ میلادی) ساخته شده است.
ارتفاع ساختمان برج قابوس ۵۵ متر با احتساب بلندی تپه ۱۵ متری پای بست ان به ۷۰ متر می رسد. این بنا با نقشه ستاره ای شکل و گنبد مخروطی به ارتفاع ۱۸ متر است و بر روی بدنه آن ۱۰ ترک دارد و راس هر ترک نیز ۱٫۶۰ متر و قاعده ان نیز ۱٫۴ متر از هم فاصله دارد و محیط اصلی گنبد نیز ۳۰ متر است.
تعطیلات نوروز فرصت مناسبی برای گردشگران و مسافران وارده به گلستان است که از این شاهکار معماری ایرانی – اسلامی دیدن کنند.
